شيراز نزد عالم كبير و فقيه جليل شيخ عبد الحميد بن عبد الوهاب فراهانى ( شاگرد ملا محمد على محلاتى شيرازى ) « 1 » و در تهران نزد ميرزا ابو الحسن جلوه « 2 » فراگرفت ] . در سنّ 30 سالگى به تهران عزيمت نمود و به درخواست حاج ملا على كنى در مدرسه خان مروى به تدريس پرداخت كه مدّت 12 سال ادامه يافت . مدّتى نيز در اصفهان اقامت گزيد و از آيات عظام : حاج شيخ محمد باقر نجفى و علامه ميرزا محمد هاشم چهارسوقى اجازه دريافت نمود . به سال 1258 ش به شيراز مراجعت كرد و به انجام وظائف دينى و اجتماعى و تدريس پرداخته و از علماى طراز اول فارس محسوب گرديد . پس از شش سال به دليل درگيرى با حاكم وقت فارس به عتبات رفت و در سامراء از محضر ميرزاى شيرازى بهره مند گرديد . در سال 1274 ش پس از وفات استاد به نجف اشرف نقل مكان نمود و به تدريس فقه و اصول و به ويژه حكمت و كلام پرداخت . وى در سال 1284 ش به اتّفاق سه تن از فرزندان كوچك خود و برخى از شاگردانش از جمله حاج شيخ غلامرضا خراسانى يزدى و شيخ جعفر كاشانى به شيراز بازگشت و زعامت عامه و رياست تامه يافت . « 3 » علامه سيد هبة الدين شهرستانى مى نويسد :

--> ( 1 ) . نقباء البشر ج 3 ص 1092 ، الذريعة ج 4 ص 82 . الآخوند المولي عبد الحميد العراقي من الأجلاء الجامع للمعقول والمنقول . كان أستاذ الميرزا محمد باقر الاصطهباناتي في المعقول . تشرّف بسامراء سنين ، مستفيداً من بحث العلامة آية الله [ الشيرازي ] وذهب إلي كربلاء . وكان له كتب كثيرة في حمول عديدة وقف جميعها في كربلاء . . . وتوفّي بكربلاء حدود سنة 1311 وهو من المعمّرين . وله تأليفات بخطّه في المنطق والحساب و غير ذلك » . هدية الرازى ص 115 . ( 2 ) . منتخب معجم الحكماء ص 53 . استاد منوچهر صدوقى سها به نقل از علامه سيد جلال الدين آشتيانى ، آقا على مدرّس حكيم را نيز از اساتيد علامه اصطهباناتى ذكر كرده است . همان . گفتنى است كه شيخ مرتضى مدرّس گيلانى استاد حكمت او در شيراز را محمد على محلاتى شيرازى ذكر كرده كه صحيح نيست و وى استاد استاد اوست . ( 3 ) . برگرفته از كتاب شهيد رابع آية الله اصطهباناتى عالم مشروعه خواه ، محمد جواد اسلامى ، مركز اسناد انقلاب اسلامى .